Denken aan de zee

De afwasmachine draait. Ik luister naar de eerste toeren van de sproeier. Met een beetje fantasie spoelen golven aan op het strand. Ik hoor nu de vallende druppels op metaal. Maar ik denk aan de zee, en dat ik een hele tijd niet meer aan de kust ben geweest. En aan de eerste vakantie in De Panne, ik was net vier. De wereld was teruggebracht naar zand en zee en lag aan mijn voeten. Emmers vol. Later kwam Den Helder waar ik heel wat van mijn jeugd heb doorgebracht, op de pier met gezouten harde haarvlechten die pijnlijk mijn gezicht striemden. – De mooiste schelpen mee naar huis, samen met de mooiste stinkende krabbetjes in de warme achterbak van de auto – En heel veel later was ik met mijn bouwende en verzamelende kinderen in De Haan of Oostende. Maar eerder met mijn beste vrienden H. en G.  Uitwaaien. Herinneringen golven over me heen in een windstille duinpan.
Getik op de ruit. Mijn veertienjarige zoon onderbreekt mijn mijmering met twee onverwachte uren vrij. Hij is uitgelaten en lekker fris van het fietsen door een vroege koele ochtend. De zee is weggespoeld voor thee en mijn zoon rolt zich op in de bank, met zijn laptop. Zijn schoenen slingeren als altijd door de kamer, zonder zand zoals vroeger.
Ik schrijf in Word: Denken aan de zee. Dat eerst en dan gaan.

Di Storia Schelp Soli
 
  Onbekommerd

  Mijn kinderhanden spraken Frans
  daar aan het vreemde strand
  dat nog geen paar uur rijden was
  – maar wel heel ver want wagenziek –

  en aan zee golfde ik samen
  met een bal, kon ik mij verstaan als een vis;
  zo dreef ik op gejutte klank, zon
  nog in het oor van de coquille.

  Uit: Wat blijven zal, maakt ademloos
 

Koffie

Hij nam elke morgen de bus naar de stad voor een kop koffie. Zijn eerste kop koffie. Altijd in dezelfde lunchroom. Jaar in, jaar uit. Bus, lunchroom, koffie, bus. Hij zat meestal alleen, aan dezelfde tafel achter de houten, bruin geverfde wanden, de zaak te hard verlicht voor een vroege ochtend.
Ze liet zich niet aankijken, alsof bij het felle licht zijn blik teveel was, en schreef elke ochtend zijn bestelling – 1 koffie – op. Hij wachtte en hoopte dat ze die eens voor hem zou neerzetten zonder dat hij erom had hoeven vragen. Dan kon hij thuisblijven.

Di Storia Koffie Soli 2014
 
 

Dun

Terwijl ik knoflook hakte, vroeg ik mij af of hij bang was om dood te gaan.
De blauw met witte ruiten op het plastic tafelkleed waren vervaagd door het zoute zweet van leunen en waar een schoonmaakdoekje te hard had gewreven. Niets was echt verdwenen, de ruiten alleen wat lichter. Ik vroeg me af of, als ik harder zou wrijven alles wit zou worden. En ik wreef de dunne plekken dunner, zette er lege kommen op, en zo bleef de vraag over of hij bang was om dood te gaan.
Ik wist het niet. Vragen was wrijven over de dunne plekken.

Di Storia Ruiten Soli 2014
 
 

Pleisterplaats

  Het zijn haar handen, eilanden. 
  Pleisterplaatsen, waarop ik op een vinger 
  slenter. Ontdek, natrek. Zwerf 
  over donkeroude plekjes, 
  een doolhof van ragfijne lijnen, 
  de kalme rivieren die even geheimzinnig 
  verdwijnen bij het rugwaarts glijden. 

  Ik reis een leven lang 
  in de herinnering van haar huid 
  wissen haar sporen langzaam uit; 
  kruipt bloed waar het niet gaan kan 
  om op mijn handen 
  te verschijnen, samen 
  met een slenterkind. 

  ds© 

Di storia, Pleisterplaats, Soli 2014

 
 
 
 

Niet alleen

Di Storia Niet alleen Soli ©
  Zo te zitten in het oevergras
  en dat het zaad al barst in doffe plofjes,
  het breekt de ruis van riet

  en ik denk nog even niet
  aan wat er overstromen moet
  of wat zich uitvlakt
  achter hoge bomen.

  Als een dunne deken
  het land toedekt,
  blijf ik tot de regen valt,

  luister naar de taal van water.
  In mijn mond verdwijnen woorden,
  druppelt onrust uit mijn hoofd.

  Zo te zitten in het oevergras
  op deze plek, word ik bewust
  van armen om me heen.

  Niet alleen
  ontspannen ze een omheining,
  ze laten mij in doorgang schuilen.

  ds
 
 

Tussen de muren, plek van groen en steen

Di Storia Kindergraf Soli 2014Ik ben met mijn moeder op de oude begraafplaats. We hebben vergeet-mij-nietjes geplant. Later staan we bij de schots en scheve kindergraven, half verzonken in het gras, op een veldje tussen oude hoge dennenbomen. In mijn ooghoek rent een eekhoorn over een steen, de rode pluimstaart in de zon.
Ik kijk naar lantaarns, kabouters, auto’s en kleine clowns; tientallen engelen buitelen over elkaar heen. Ergens ligt een beeld van een kind te slapen op een grijze dekplaat.
Mijn moeder is tussen de paden verdwenen. Ik denk aan speelgoed dat nog niet is opgeruimd, en aan kinderen die de blauwe druifjes en sterhyacintjes plukken die hier weelderig groeien.
Dan zie ik hem aankomen. Zorgvuldig achterover gestreken haar, met gel gestileerd, blauw hemd. Om zijn hals een smalle sjaal en een dure camera.
Hij gaat me aanspreken, denk ik, en dat doet hij ook. In een paar minuten weet ik hoe oud hij is en dat zijn jonggestorven vriend, een musicus, hier ergens rust; hij weet nog steeds niet waar. Mijn moeder komt aan en hun verhalen over de vriend komen overeen, kleine wereld, maar zij weet ook niet waar hij ligt. Hij vraagt mij waarom de graven steeds eenvoudiger worden en niemand meer een mausoleum plaatst voor zijn geliefden. Hij noemt terloops de duizelingwekkende prijs van zijn camera en dat hij regelmatig naar New York gaat, omdat hij reportages maakt voor een regionale tv-maatschappij, en graven filmt waar zeven doden op elkaar liggen wegens plaatsgebrek. Hij vertelt over schoonheid en diagonalen en laat een lied op zijn mobiel horen dat nog in de maak is. Tussen de bomen klinkt een beat van techno, gecombineerd met Duitse rap: ‘Das Leben geht weiter…’
Di Storia Kruis Soli 2014Ben ik een fotograaf die in opdracht fotografeert of doe ik het alleen voor mezelf?, vraagt hij. Antwoorden maken niks uit. Hij is bang voor de dood, hij zegt het, het klinkt in alles door. Hij klampt zich aan mij en mijn moeder vast, alsof wij zijn dood kunnen voorkomen door hem gerust te stellen. Hij zoent ons en wij laten hem los.
Als we langs de buitenmuur lopen, waarachter de Joodse graven liggen, zie ik het graf van zijn vriend. De fotograaf is nergens meer te bekennen, we hebben niet eens namen uitgewisseld, al heeft hij veel namen genoemd.
Ik kijk naar onbekende graven die uit elkaar zijn gedrukt door de tijd. De familie wordt gevraagd zich melden, de graven zullen geruimd. Zelfs de dood is tijdelijk, denk ik. Misschien had ik dat moeten zeggen…

‘Ik heb mijn plicht vervuld’, had mijn moeder tegen de bange fotograaf gezegd en dat herhaalt ze nu ook moedig tegen mij: ‘En ik zal straks plaats maken voor een nieuwe generatie.‘
Zoals zij het bedoelde, heb ik ook mijn plicht vervuld. Maar dat spreekt ze tegen, en zij wil geen graf met vergeet-mij-nietjes en engelen, maar een crematie. Dat is gemakkelijker voor ons, haar kinderen.
Graven zijn niet voor eeuwig; de onverstoring geldt niet voor altijd, al is er de wil om zo zorgvuldig mogelijk te werk te gaan. Sommige overblijfselen die ‘per noodzaak van de vooruitgang’ worden opgegraven door archeologen, zullen met de precisie van het bindende geloof worden teruggelegd, en opnieuw gezegend. Ik denk aan de opgegraven crematieresten die door mijn handen zijn gegaan. Soms rook ik de scherpe brandlucht van eeuwen geleden. Als ik nog een keer rook, zat alleen de geur van oud stof, in een moment van weemoed, in mijn neus.
Di Storia Omhelzing Soli 2014
‘Ze had niet dapper moeten zijn’, zegt mijn moeder dwars door mijn gedachten heen. Ze heeft het over A. die op haar 23ste van het leven werd beroofd. Op haar werk. Een overval. Ze weigerde. Het mes dreef haar familie in een scherpe rouw uit elkaar…

Het smeedijzeren hek van de grafkelder is gesloten. Als we erin willen, kunnen we ons melden bij de ingang, staat op een geplastificeerde notitie die aan het hek is bevestigd. Ik hoef niet, mijn moeder ook niet. Ik ga een eindje de trap af en ruik de bedompte schimmelgeur die zich door het hek wringt. ‘Ooit hebben we hier geschuild’, zegt mijn moeder: ‘Weet je dat nog?’ Ik wist het niet meer, maar zie ons ineens weer de trap afrennen bij een fel onweer. Was ik negen? Tien? Buiten was het even donker geworden als binnen, maar we stonden droog en veilig in de kelder achter het hek. In gedachten zie ik onweersflitsen die de grafstenen oplichten. Of ik dat echt zo gezien heb, weet ik niet. Ik was bang voor onweer.
‘Ik heb vast mijn gezicht in een jas verscholen’, zeg ik.
‘Ja, in die van mij’, lacht mijn moeder.

Di Storia  Jongen met pauw Soli 2014

‘Dat is meneer H.’, merkt ze op, als we op een zonnig bankje rusten. Een heer met een dikke dos grijs haar buigt zich over een graf.
‘Is dat meneer H.?’, vraag ik verrast, alsof ik vergeten ben hoe de jaren door ons heen zijn gegleden. Meneer H. wandelt langs ons bankje. Hij schenkt ons een brede lach. ‘Hij was een knappe man vroeger’, verzucht mijn moeder.
‘Hij is nog steeds een knappe man’, zeg ik.
‘Ja?’ vraagt ze verbaasd. ‘Ja’, zegt ze dan: ‘Ja, dat is zo…’ Ze is er stil van.

Di Storia Bloemenkrans Soli 2014Op het pad loopt een vrouw onrustig op en neer, door mijn moeders stilte heen, met een plastic kokervaas en een bos narcissen, alsof ze een graf zoekt. De man die bij haar hoort, komt naar ons toe en spreekt zich hoofdschuddend en zichtbaar geërgerd uit dat veel graven er maar slecht bij liggen; niemand die ze nog komt verzorgen. Hij had een los stuk steen van een kruis geplukt en die op het met onkruid overgroeide graf gelegd. ‘Misschien’, zeg ik, ‘zou elke inwoner van de stad een graf moeten adopteren, niet met geld, maar gewoon met wat regelmatig onderhoud. ‘
Hij kijkt mij perplex aan en beent weg, samen met de vrouw en de narcissen. Als we hem nog een keer tussen de zerken tegenkomen, de vrouw heeft het graf gevonden, kijkt hij van me weg.
‘Het was ook niet de bedoeling dat je dat zei’, zegt mijn moeder met een goedkeurende glimlach: ‘Je had met hem mee moeten mopperen…’
Op de terugweg koopt ze vergeet-mij-nietjes voor mij.

 

Tekst en foto’s: Soli 2- 04- 2014

 
 
 
 

Het ei van Louis

Di Storia, Het ei van Louis, Soli 2014Elke zondag, om exact twaalf uur, deden wij aan gewoonte of traditie, als je het zo noemen wilt. Dan werden wij verwacht bij Louis.
Ik ben naar hem vernoemd: Louisa.
Louis woonde in een piepkleine flat op de eerste verdieping. Het rook er naar sigaretten, verschraald bier en lang getrokken soep, soms naar gestoofd konijn met azijn en uien. En een enkele keer naar verbrand gestoofd konijn met azijn en uien.
De voorkamer, achter de schuifdeuren, was eentonig ingericht met een mosgroen bankstel, twee dito stoelen, een dressoir en een formica tafel. Er hing geen sfeer, geen gezelligheid en hoewel we er iets van probeerden te maken, ik zie ik zie wat jij niet ziet, waren we daar snel uitgekeken. Het bleef een kille ruimte zonder ziel.

In de achterkamer was het pret. Daar stond het blauw van de rook, werd bier, zoete witte wijn en kleurstofgele frisdrank geschonken en op het transparante plastic tafelkleed lag een plankje met worst en kaas. Dat was de avond van tevoren klaargemaakt en had onder aluminiumfolie in de ijskast gestaan.
Bij binnenkomst, via het halletje naar de achterkamer, moesten wij onder de schreeuwarend door, vastgetimmerd op een houten plankje. Louis had de vogel na de oorlog uit Duitsland meegenomen. De arend had een wijd opengesperde kleine snavel, gespreide, immense vleugels en spiedende, gemene kraalogen. Als je goed luisterde, kon je hem nog horen schreeuwen:
Kyek, kyek, kyek
Het was voor mij een hoge drempel om over te gaan. Maar ook Louis spiedde naar ons, op de drempel onder de roofvogel. De vrouwelijke familieleden werden, zonder uitzondering, stevig tegen hem aangetrokken en daarbij vol op de mond gezoend. Niemand zei er wat van of duwde zich langs Louis over de drempel heen. Het leek wel een traditie van ontelbare lange seconden waar geen ontkomen aan was. Ik hield mijn lippen stijf op elkaar en boog mijn lichaam naar achter om zijn aanraking het minst te voelen.

Elke zondag was de eettafel met het plastic vergeelde tafelkleed het kleine middelpunt van de familie. Volle bak. Louis zat aan het midden van de tafel, zijn vaste plek, bij de ketel soep of het zure konijn.
Oom Ben was er ook altijd. Oom Ben kwam soms op zijn paard dat hij met de teugels aan de reling van het balkon vastmaakte. Het mocht niet, maar wij konden, staand op een bierkrat, via het balkon op de rug van het dier klimmen en verzonnen lange tochten.

Op een zaterdag lag een ei op de grond, onder de schreeuwarend. Louis had het opgeraapt en op het plastic tafelkleed gelegd.
Hij had ons op zondag, om twaalf uur precies, binnengelaten. Tegen zijn gewoonte in, had hij ons niet opgewacht en ongewenst omkneld bij de doorgang naar de woonkamer, maar was weer aan tafel gaan zitten. Dat was vreemd, maar de opluchting overheerste zo dat we er niet lang bij stilstonden.
Wij zagen het gebarsten ei onmiddellijk liggen, wit, getekend met roodbruine en grijze vlekken. Eigeel lag gestold op het plastic.
Er was geen soep, geen konijn in azijn en uien, geen kaas en geen worst. Alleen een ei dat ons vlekkerig aankeek op het middelpunt van de tafel. Wij namen het als vanzelfsprekend aan, roofvogels leggen eieren en dat het hier een opgezette roofvogel betrof, hadden we toch al niet geloofd: het beest was levensecht.
Onze ouders keken bezorgd en spraken met elkaar af. Niet bij Louis.
Louis zelf was ervan overtuigd dat zijn einde nabij was. Het eerste ei was een aankondiging van zijn naderende dood. De vogel moest weg.

De daaropvolgende zondag staarde een grijze lege plek ons aan. In het plafond zat een gat. Dat was op zijn minst vreemd, omdat er nog twee verdiepingen boven Louis’ flat waren. Er lagen nu drie gebroken eieren op tafel. Twee waren er uit het gat van het plafond komen vallen, zei Louis. Maar het huis rook naar soep en het plankje met worst en kaas stond klaar op tafel. Louis leek springlevend, al was hij wat stiller sinds het eerste ei en had hij zijn zoenende knelbegroeting ook ditmaal achterwege gelaten.
Onze ouders negeerden de eieren en het gat in het plafond. Het werd bijna een zondag als vanouds.
Na die tweede zondag werden de muren gewit, het plafond dichtgeplamuurd en de inmiddels rottende eieren weggegooid. Onze ouders spraken nergens meer over, ook niet buiten Louis om. Ze leken opgelucht. Oom Ben had de teugels losgemaakt van de balkonreling en we mochten om de beurt op de rug van het paard voor een ritje door de wijk.

De derde zondag bleef de deur gesloten, werden wij naar huis gestuurd en lag Louis in bed. Hij zag eruit alsof hij sliep, zei mijn moeder later. Op het fornuis stond een pan soep, in de ijskast de gesneden kaas en worst, afgedekt met aluminiumfolie.
De uitvaart was druk met alleen al honderdvijftig familieleden en een buitengewoon grote kennissenkring. Toen Louis’ kist in het graf zakte, moest ik huilen.

Leven gaat door voor de levenden, familie valt uit elkaar zonder de vaste bijeenkomsten.
Ik werd volwassen, trouwde, kreeg kinderen, scheidde, en Louis was nog maar af en toe in mijn gedachten. Vooral als ik soep rook of konijn met uien in azijn.
Toen ik eens, bij mijn ouders op bezoek, het voorval met de eieren aanhaalde, en zei dat Louis toch gelijk had gekregen door dood te gaan, keken zij alsof ze water zagen branden. Ik had dat gedroomd, zei mijn moeder stellig.
Misschien is mijn kinderfantasie wel op de loop gegaan met die akelige vogel boven de woonkamerdeur. Toch is het vreemd dat, toen ik met mijn lief foto’s ging maken op de oude begraafplaats, en waar ik het graf van Louis nog steeds niet heb teruggevonden, ik uit de bomen een geluid hoorde dat me sterk aan vroeger deed denken: kyek, kyek, kyek…   Mijn lief hoorde niks.

Soli 03-‘14

 
 

Overjas

  De opgevouwen zware jas
  lijkt op een groot zwart dier dat slaapt;
  zo zacht streelt het een stille huid,
  het haakje dat mij in een tijd omsluit,
  de warmte is van haar.

  Ik wil niet denken aan wat hij ooit
  eerder is geweest, maar dat hij kou
  verdrijft, de kalmte waar je in kunt kruipen
  en hoe ik hem, nooit met feiten,
  op zieke lijfjes heb gevlijd.

  Al oud, het misdrijf is verjaard.
  Al dood, haar trotse rijkdom vol met gaten.
  Hoe het ligt met armen
  die je om je heen kunt slaan, de troost
  maakt dat ik ondraaglijk heb bewaard.


  ds 2014
Di Storia Haakje Soli 2014